लोहारा तालुक्यातील सास्तुर येथील स्पर्श रुग्णालयात आयोजित विशेष मोफत दिव्यांग निवारण शस्त्रक्रिया शिबिरात यावर्षी ५२ बालकांवर यशस्वी शस्त्रक्रिया करण्यात आल्या.
दिव्यांगत्वामुळे चालणे, उभे राहणे, हालचाल करणे किंवा दैनंदिन जीवनातील साधी कामे करणेही अनेक बालकांसाठी आव्हानात्मक ठरते. आर्थिक परिस्थितीमुळे योग्य वेळी उपचार आणि शस्त्रक्रिया न मिळाल्यास हे आव्हान आयुष्यभराची मर्यादा बनू शकते. मात्र, अशा बालकांच्या आयुष्यात आशेचा किरण निर्माण करणारे सेवाकार्य गेल्या १५ वर्षांपासून सास्तूर येथे सातत्याने सुरू आहे. सास्तूर येथील स्पर्श रुग्णालयात ० ते १६ वयोगटातील दिव्यांग बालकांसाठी आयोजित करण्यात आलेल्या विशेष मोफत दिव्यांग निवारण शस्त्रक्रिया शिबिरात यावर्षी ५२ बालकांवर यशस्वी शस्त्रक्रिया करण्यात आल्या. विविध जिल्ह्यांतून आलेल्या आर्थिकदृष्ट्या गरजू बालकांना या शिबिराचा लाभ मिळाला. या शस्त्रक्रिया अनेक बालकांसाठी केवळ वैद्यकीय उपचार ठरलेल्या नाहीत, तर स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची, चालण्याची, खेळण्याची आणि आत्मविश्वासाने जीवनाकडे पाहण्याची नवी संधी ठरल्या आहेत. रोटरी क्लब कॉव्हेन्ट्री, लंडन (इंग्लंड), रोटरी क्लब देवनार-अंबरनाथ, सरस्वती प्रतिष्ठान चेंबूर (मुंबई), जॉय पाटणकर फौंडेशन चेंबूर, परिचारक फाउंडेशन, पंढरपूर, स्पर्श रुग्णालय सास्तूर, निवासी दिव्यांग शाळा सास्तूर आणि श्री शांतेश्वर दिव्यांग कौशल्य विकास संस्था सास्तूर यांच्या संयुक्त विद्यमाने सामाजिक बांधिलकीच्या भावनेतून हे शिबिर घेण्यात आले.
शिबिराच्या प्रारंभी स्पर्श रुग्णालयाचे प्रकल्प अधिकारी रमाकांत जोशी यांनी उपस्थित मान्यवरांचे स्वागत केले. त्यांनी शिबिराचा उद्देश, दिव्यांग बालकांना योग्य वयात उपचार मिळण्याचे महत्त्व आणि गेल्या १५ वर्षांपासून सुरू असलेल्या या सेवाकार्याची माहिती दिली. या कार्यक्रमास जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. धनंजय चाकूरकर, जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.सतीश हरिदास, लंडन येथील वैद्यकीय तज्ज्ञ डॉ. जॉन क्लेग, रोटरी क्लब देवनारच्या अध्यक्षा नलिनी कॅनन, डॉ. मायुरेश वारके, डॉ. प्रमोद काळे, डॉ. हिमांशू बेंद्रे, डॉ. सागर धाडस, नरेश शेनॉय, प्रशांत अंबेकर, शिरीष सोंगाडकर, संग्राम जोशी, गणेश केळुसकर आणि मोनालिसा यांची प्रमुख उपस्थिती होती. शस्त्रक्रियांमुळे अनेक बालकांना चालण्याची, उभे राहण्याची आणि दैनंदिन जीवनातील हालचाली अधिक स्वावलंबीपणे करण्याची संधी मिळाली आहे. काही बालकांना उपचारापूर्वी इतरांच्या आधाराची आवश्यकता होती; शस्त्रक्रिया आणि त्यानंतरच्या उपचार व पुनर्वसन प्रक्रियेमुळे त्यांच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडून आला.
या सेवाकार्याचे खरे यश आकडेवारीत नसून, शस्त्रक्रियेनंतर पहिल्यांदा स्वतःच्या पायावर उभे राहणाऱ्या बालकाच्या चेहऱ्यावर उमटणाऱ्या आनंदात आणि त्या क्षणी पालकांच्या डोळ्यांत दिसणाऱ्या समाधानात आहे. ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांमध्ये दिव्यांग बालकांच्या उपचाराचा मोठा खर्च हा अनेकदा गंभीर अडथळा ठरतो. तज्ज्ञ डॉक्टर, तपासण्या, शस्त्रक्रिया, रुग्णालयातील उपचार तसेच पुढील पुनर्वसन यासाठी लागणारा खर्च अनेक कुटुंबांना परवडत नाही. अशा परिस्थितीत सास्तूर येथे आयोजित केले जाणारे हे मोफत शस्त्रक्रिया शिबिर गरजू कुटुंबांसाठी वैद्यकीय उपचारासोबत आर्थिक दिलासा देणारे महत्त्वपूर्ण माध्यम ठरत आहे.
या शिबिरासाठी लंडन येथील सुप्रसिद्ध वरिष्ठ ओर्थोपेडीक वैद्यकीय तज्ज्ञ डॉ. जॉन क्लेग यांच्यासह विविध ठिकाणांहून तज्ज्ञ डॉक्टर सहभागी झाले. अनुभवी वैद्यकीय पथकाने बालकांची तपासणी, आवश्यक वैद्यकीय मूल्यांकन, उपचार आणि शस्त्रक्रियेची प्रक्रिया काळजीपूर्वक पार पाडली. ग्रामीण भागातील बालकांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वैद्यकीय अनुभव असलेल्या तज्ज्ञांचा लाभ मिळणे ही या शिबिराची विशेष बाब ठरली.
दिव्यांग बालकासाठी शस्त्रक्रिया म्हणजे केवळ शरीरातील एखाद्या अडचणीवर केलेला वैद्यकीय उपचार नाही. अनेक वेळा ती त्याच्या आत्मविश्वासाची, स्वावलंबनाची आणि सामाजिक सहभागाची पहिली पायरी ठरते. शस्त्रक्रियेनंतर बालकाला स्वतःच्या पायावर उभे राहण्यास सुरुवात करताना पाहणे हा पालकांसाठी अत्यंत भावनिक क्षण असतो. कालपर्यंत आधार घेऊन उभे राहणारे बालक जेव्हा स्वतःहून काही पावले टाकण्याचा प्रयत्न करते, तेव्हा त्या काही पावलांमध्ये संपूर्ण कुटुंबाच्या आशा आणि स्वप्ने सामावलेली असतात. बालकाच्या चेहऱ्यावर उमटलेले हास्य आणि पालकांच्या डोळ्यांतील समाधान हीच या सेवाकार्याची सर्वात मोठी पावती आहे.
सास्तूर ठरतेय दिव्यांग बालकांसाठी आशेचे केंद्र
गेल्या १५ वर्षांत १३५० हून अधिक बालकांवर झालेल्या शस्त्रक्रिया आणि यावर्षी आणखी ५२ बालकांना मिळालेला उपचाराचा लाभ यामुळे सास्तूर येथील हे सेवाकार्य अधिक व्यापक आणि परिणामकारक ठरले आहे. ग्रामीण भागातील गरजू बालकांना तज्ज्ञ वैद्यकीय सेवा, मोफत शस्त्रक्रिया आणि उपचार उपलब्ध करून देत त्यांना अधिक स्वावलंबी जीवनाची संधी देण्याचे हे कार्य खऱ्या अर्थाने मानवी संवेदना, सामाजिक बांधिलकी आणि वैद्यकीय सेवाभावाचा आदर्श निर्माण करणारे आहे. या उपक्रमामुळे सास्तूर हे केवळ आरोग्यसेवेचे ठिकाण राहिलेले नसून, अनेक कुटुंबांसाठी आशा, विश्वास आणि नव्या सुरुवातीचे केंद्र बनले आहे.
लंडन येथील ज्येष्ठ व ख्यातनाम अस्थिरोग तज्ज्ञ डॉ.जॉन क्लेग यांनी स्पर्श रुग्णालयाच्या सेवाकार्याचे कौतुक केले. ग्रामीण व वंचित भागातील गरीब, गरजू आणि दुर्लक्षित रुग्णांना दर्जेदार तसेच अत्याधुनिक आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देण्याचे स्पर्शचे कार्य अत्यंत उल्लेखनीय व प्रेरणादायी असल्याचे त्यांनी नमूद केले. विशेषतः दिव्यांग बालकांसाठी तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या माध्यमातून मोफत उपचार व शस्त्रक्रिया उपलब्ध करून देण्याचा उपक्रम अत्यंत कौतुकास्पद असल्याचे त्यांनी सांगितले.